Εθνικό Σχέδιο Ανασυγκρότησης Εφαρμογή της Έξυπνη Εξειδίκευσης στην Κεντρική Μακεδονία: Δυνατότητες και Ευκαιρίες

1. Η Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας
1.1. Γενικά Στοιχεία
Η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας (ΠΚΜ) είναι η μεγαλύτερη σε έκταση και δεύτερη σε πληθυσμό περιφέρεια της Ελλάδας. Διοικητικά αποτελεί δευτεροβάθμιο οργανισμό τοπικής αυτοδιοίκησης και γεωγραφικά καλύπτει το κεντρικό κομμάτι της Μακεδονίας. Η περιφέρεια καταλαμβάνει έκταση 18.811km2 και ο πληθυσμός της ανέρχεται σε 1.874.214 κατοίκους.

1.2. Βιομηχανία, Κρίσιμες Τεχνολογίες και Καινοτομία στην Κ. Μακεδονία
Οι βιομηχανικοί κλάδοι οι οποίοι είναι ενεργοί στην περιφέρεια της Κ. Μακεδονίας περιλαμβάνουν:
1 Τη Βιομηχανία Τροφίμων και Ποτών. Ο κλάδος αποτελεί την αιχμή του δόρατος για τη μεταποίηση στην Κ. Μακεδονία καθώς συνεισφέρει περισσότερο από το 30% και περίπου το 25% της ακαθάριστης αξίας παραγωγής, και της προστιθέμενης αξίας της βιομηχανίας τόσο σε επίπεδο περιφέρειας όσο και σε επίπεδο χώρας.
2 Τη Βιομηχανία Κλωστοϋφαντουργίας και Ένδυσης. Η βιομηχανία κλωστοϋφαντουργίας -ένδυσης συνεχίζει να αποτελεί σημαντικό μέρος της βιομηχανίας της Κ. Μακεδονίας, αφού συνεισφέρει το 12% της προστιθέμενης αξίας και παράγει το 9% της αξίας παραγωγής, αντιπροσωπεύοντας το 8% της αγοράς.
3 Τη Βιομηχανία Ηλεκτρικών και Ηλεκτρονικών Μηχανών και Συσκευών
4 Τη Βιομηχανία Υλικών και Χημικών Προϊόντων
5 Τις Επιχειρήσεις που Δραστηριοποιούνται στις Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) που ο αριθμός τους υπερβαίνει τις 280.

Στην περιοχή της Κ. Μακεδονίας υπάρχουν δυο από τα μεγαλύτερα Ερευνητικά και Τεχνολογικά Ιδρύματα της χώρας, το ΑΠΘ και το ΕΚΕΤΑ που έχουν αναδείξει ορισμένες νησίδες καινοτομίες, οι οποίες μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στα θέματα της ευφυούς εξειδίκευσης. Υπάρχουν επίσης το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, το Διεθνές Πανεπιστήμιο και τα ΤΕΙ Θεσσαλονίκης και Σερρών.

2. Αναδυόμενες Τεχνολογικές Αγορές και Καινοτομία
Οι Τεχνολογικοί/Επιχειρηματικοί τομείς που έχουν οριστεί ως Εθνικές προτεραιότητες και έχουν ιδιαίτερη σημασία για την Ελληνική Επιχειρηματικότητα και Ανταγωνιστικότητα είναι:
1 Τα Τρόφιμα, η Συσκευασία Τροφίμων & η Αγρο-Βιοδιατροφή
2 Η Ενέργεια, Οι Ενεργειακές Τεχνολογίες & τα Υλικά
3 Το Περιβάλλον & η Διαχείριση Αποβλήτων
4 Η Υγεία & η Φαρμακευτική Βιομηχανία
5 Οι Τεχνολογίες Πληροφορικής & Επικοινωνιών
6 Συμπεριλαμβανομένων και των εφαρμογών τους (ιδίως της τελευταίας) στον Πολιτισμό, τον Τουρισμό, τη Ναυτιλία, την Εκπαίδευση κ.α.

Όσον αφορά την περιφέρεια της Κ. Μακεδονίας , οι Τεχνολογικοί και Επιχειρηματικοί τομείς, στους οποίους φαίνεται ότι αυτή έχει καινοτομικά πλεονεκτήματα, αλλά επιπλέον οι τομείς αυτοί σχετίζονται με τις Εθνικές προτεραιότητες είναι οι ακόλουθοι:
1. Τα Τρόφιμα, η Συσκευασία Τροφίμων & η Αγρο-Βιοδιατροφή
2. Η Ενέργεια, οι Ενεργειακές Τεχνολογίες & τα Υλικά
3. Το Περιβάλλον & η Διαχείριση Αποβλήτων
4. Η Τεχνολογία και Καινοτομία στην Υγεία και τον Υγειονομικό Τουρισμό
5. Οι Τεχνολογίες Πληροφορικής & Επικοινωνιών
6. Συμπεριλαμβανομένων και των εφαρμογών τους στον Τουρισμό, Πολιτισμό και την Εκπαίδευση

Η Νανοτεχνολογία (Νανο-υλικά & Ενέργεια, Νανοηλεκτρονική, Φωτονική, Νανοιατρικη, Βιοηλεκτρονική κλπ) και τα Οργανικά Ηλεκτρονικά (ΟΗ) και οι Εφαρμογές τους διασταυρώνονται και καλύπτουν οριζόντια όλους τους τεχνολογικούς και παραγωγικούς τομείς που αποτελούν τις εθνικές προτεραιότητες, όπως αναφέρθηκαν πιο πάνω, στα πλαίσια της επόμενης Εθνικής Χρηματοδότησης και της Έξυπνης Εξειδίκευσης. Πολλές από αυτές τις επιμέρους τεχνολογίες και τεχνολογικές εφαρμογές θα τις συναντήσουμε να πρωτοστατούν και να συνεισφέρουν στις αναλύσεις όλων ουσιαστικά των προτεραιοτήτων που θα παρουσιασθούν στην συνέχεια.
Ιδιαίτερα τα ΟΗ αποτελούν έναν ταχέως αναπτυσσόμενο πεδίο το οποίο αναμένεται να φέρει επανάσταση σε πολλούς τομείς όπως η ενέργεια, τα ηλεκτρονικά, τα υλικά/χημικά, το περιβάλλον, τα τρόφιμα, η κλωστοϋφαντουργία, η γεωργία, ο τουρισμός, η ναυτιλία, ο πολιτισμός, η μόδα. Επιπλέον, τα ΟΗ προσφέρουν πολλά πλεονεκτήματα έναντι των συμβατικών ηλεκτρονικών όπως για παράδειγμα η απόδοση τους, το χαμηλό κόστος και δυναμική της αγοράς τους. Προς το παρόν, οι σημαντικότερες εφαρμογές τους είναι τα Οργανικά Φωτοβολταϊκά, η Έξυπνη Συσκευασία Τροφίμων, οι Οργανικές Δίοδοι Εκπομπής Φωτός (OLEDs) για Φωτισμό και Οθόνες, οι Αισθητήρες, οι Βιο-αισθητήρες και τα Έξυπνα Υφάσματα. Σύμφωνα με πρόσφατες μελέτες, την επόμενη δεκαετία η αγορά των προϊόντων που βασίζονται σε οργανικούς ημιαγωγούς και αγωγούς αναμένεται να έχει ετήσια αξία αρκετών δις. €. Πιο συγκεκριμένα οι προβλέψεις αναφέρουν πως η παγκόσμια αγορά των Οργανικών & Εκτυπωμένων Ηλεκτρονικών και των εφαρμογών τους θα ξεπεράσει τα 200 δις $ μέχρι το 2023.[ IDTechEx]
Αξίζει επίσης να αναφερθεί πως το τεχνολογικό πεδίο των ΟΗ δεν βασίζεται μόνο στη δημιουργία νέων βιομηχανιών και εταιριών αλλά βασίζεται κατ’ εξοχήν και στο Μετασχηματισμό, Ανανέωση και Εκσυγχρονισμό των Παραδοσιακών Βιομηχανικών Κλάδων. Παραδείγματα αυτού του Μετασχηματισμού αποτελούν:
1 Η Βιομηχανία Χημικών και Υλικών (από τα συμβατικά υλικά στα οργανικά και νάνο υλικά)
2 Η Βιομηχανία Ηλεκτρονικών (από τα συμβατικά ηλεκτρονικά στα νάνο και οργανικά ηλεκτρονικά)
3 Η Ενέργεια και η Βιομηχανία Φωτοβολταϊκών (από τα συμβατικά στα οργανικά και εκτυπωμένα εύκαμπτα Φωτοβολταϊκά)
4 Η Βιομηχανία Φωτισμού (από το συμβατικό φωτισμό στα OLEDs για εξοικονόμηση ενέργειας)
5 Η Βιομηχανία Εκτυπώσεων (από την εκτύπωση χαρτιού στην εκτύπωση οργανικών ηλεκτρονικών)
6 Η Βιομηχανία Συσκευασίας (από τη συμβατική συσκευασία τροφίμων στην έξυπνη συσκευασία)
7 Η Κλωστοϋφαντουργία (από τα παραδοσιακά προϊόντα στα έξυπνα υφάσματα).

Συμπερασματικά η Νανοτεχνολογία και τα OH αποτελούν κύριες αναδυόμενες τεχνολογικές αγορές που θα πρωταγωνιστήσουν τα επόμενα χρόνια ενώ παράλληλα πληρούν τις προϋποθέσεις ώστε να αποτελέσουν κλάδους για την εφαρμογή της Έξυπνης Εξειδίκευσης στην Κ. Μακεδονία καθώς:
1 Υπάρχει Ενεργή και Ουσιαστική συνεργασία στο πεδίο με Βαλκανικές και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες
2 Προσφέρουν τη δυνατότητα για Εκσυγχρονισμό της Βιομηχανίας και την Εμφάνιση Νέων Κλάδων
3 Είναι σε πλήρη συμφωνία με τη Στρατηγική για Έξυπνη Παραγωγή
4 Προσφέρουν Νέες μορφές Καινοτομίας για την καθημερινότητα
5 Υπάρχει ήδη Κρίσιμη μάζα & Δίκτυο εταιριών και φορέων στην ΠΚΜ
6 Προσφέρουν Εξωστρέφεια αγορών & ισχυρή Δυναμική για εξαγωγές
7 Αποτελούν κλάδους που Προσδίδουν Ανταγωνιστικά Πλεονεκτήματα
8 Συνδυάζουν πολλούς Τεχνολογικούς & Παραγωγικούς Τομείς (ενέργεια, ηλεκτρονικά, υλικά/χημικά, ΤΠΕ, περιβάλλον, τρόφιμα, κλωστοϋφαντουργία, γεωργία, τουρισμό, ναυτιλία, πολιτισμό, μόδα, κ.α.)
9 Υπάρχει ήδη καινοτομική συστάδα επιχειρήσεων και σύνδεσμος στο πεδίο
10 Επικεντρώνονται και ενισχύουν τη Δημιουργία και Ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων (ΜμΕ). .

2.1. Βιολογικές Καλλιέργειες, Συσκευασία Τροφίμων και Προϊόντων
Τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της Κ. Μακεδονίας για μια βιώσιμη ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα είναι ο συνδυασμός των ορεινών όγκων και τα πλούσια αποθέματα υδάτινων πόρων. Οι μεταβλητές αυτές, όμως, χαρακτηρίζουν τη χερσαία και υδάτινη βιοποικιλότητα, από ποιοτικής και ποσοτικής άποψης, ως πλούσια και με υψηλό επίπεδο ενδημισμού. Μια βιοποικιλότητα που μπορεί να παρέχει πλήθος υπηρεσιών προς τον άνθρωπο από τον τομέα της Μεσογειακής Διατροφής μέχρι και στον τομέα της υγείας. Προϊόντα της πρωτογενούς παραγωγής όπως Κρασί με σήμανση ΟΠΑΠ, Λάδι και Ελιές, Αρωματικά Φυτά και Βότανα -τσάι βουνού, ρίγανη, δάφνη- καθώς και αγροτικά προϊόντα υψηλής ποιότητας συνιστούν ισχυρό πλεονέκτημα της ευρύτερης περιοχής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα εκτός των άλλων, τουλάχιστον για την τελευταία 20ετία, η παραγωγή μυδιών, υψηλών προδιαγραφών, με υψηλά επίπεδα παραγωγής που ξεπερνά τους 35.000 τόνους με ιδιαίτερα υψηλές συναλλαγματικές ανταποδώσεις. Η δραστηριότητες αυτές αποδίδουν σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης του κλάδου των οστρακοκαλλιεργειών με καλλιέργειες νέων ή γνωστών ειδών εδώδιμων οστρακοειδών υψηλής αξίας. Καλλιέργειες για τις οποίες η διεθνή πρακτική δίνει υψηλές προοπτικές ανάπτυξης. Αντίστοιχο παράδειγμα η σαλιγκαροτροφία η οποία δε φέρει μόνο υψηλές αποδόσεις αλλά βρίσκεται και στο απόγειο της ανάπτυξης ακόμα και στον τομέα της μεταποίησης των προϊόντων. Ως ενδείκτης του δυναμικού της ΠΚΜ θα μπορούσε να αναφερθεί πως εδώ διατηρείται ο μεγαλύτερος αλιευτικός στόλος της χώρας με εξίσου υψηλά ποσοστά οικονομικών συναλλαγών (εξαγωγές γαύρου, σαρδέλας, τόνου κ.ά.).
Βασικές προϋποθέσεις για επιτυχή έκβαση όλων όσων προαναφέρθηκαν η δραστική παρέμβαση στη διαμόρφωση ενός θεσμικού νομικού πλαισίου που θα απελευθερώσει τις δυνάμεις των νέων. Προς την κατεύθυνση αυτή πρέπει να τολμήσουμε με πρωτοποριακές δράσεις εξειδικευμένων καλλιεργειών σε χερσαία και θαλάσσια οικοσυστήματα (βιοκαλλιέργειες, υδατοκαλλιέργειες). Δημιουργία νέων πλαισίων δράσης με συγκεκριμένα πρωτόκολλα επαγγελματικού προσανατολισμού (Π.Ε.Π). Ανάπτυξη επαγγελματικής δραστηριότητας υψηλού επιπέδου μεταποίησης προϊόντων. Τα Π.Ε.Π θα πρέπει να αφορούν κυρίως νέους επιχειρηματίες – αγρότες και πολίτες που μπορούν να αναλάβουν την υλοποίηση συγκεκριμένων επιχειρηματικών δράσεων με αρωγό το κράτος. Ως πρωτόκολλα, εν προκειμένω, νοούνται προκαθορισμένες και απλά σχεδιασμένες διαδικασίες χρηματοδότησης με στάδια υλοποίησης σε περιβάλλοντα προστατευμένα για συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα προκειμένου να αναπτυχθεί η επιχειρηματικότητα στην χώρα. Χρειαζόμαστε θαρραλέο θεσμικό πλαίσιο που θα στοχεύει στην υλοποίηση του συνθήματος «Ναι, ΤΩΡΑ το ΚΡΑΤΟΣ ΘΕΛΕΙ και ΜΠΟΡΕΙ να δημιουργήσει νέους επιχειρηματίες».
Συμπληρωματικά, στον κλάδο του τριτογενούς τομέα, εξαιτίας του εξαιρετικά υψηλού επιπέδου τεχνογνωσίας σε ζητήματα που αφορούν την υγεία ανθρώπων, ζώων, φυτών και περιβάλλοντος, η δημιουργία κατάλληλων κέντρων παροχής υψηλής ποιότητας σχετικών υπηρεσιών με τεχνικές υψηλής τεχνολογίας – βιοτεχνολογία (π.χ. γενετική ταυτοποίηση, προγεννητικοί έλεγχοι με μοριακές τεχνικές, κ.ά.), διαπιστώνονται σημαντικές προοπτικές ανάπτυξης ακόμα και με την ίδρυση κέντρου ηλεκτρονικών κτηνιατρικών γνωματεύσεων.

Έξυπνη Συσκευασία Τροφίμων και Προϊόντων
Τα τρόφιμα και τα ποτά, καθώς και πολλά άλλα προϊόντα που εμφανίζονται στα ράφια των υπέρ καταστημάτων (super markets) απαιτούν την έξυπνη συσκευασία και παρουσίαση, η οποία αναμένεται να εμφανίσει έναν από τους κύριους κλάδους που θα εισάγουν καινοτομίες και νέες τεχνολογίες τα επόμενα χρόνια και μπορούν να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της Ελληνικής οικονομίας.
Οι νέες τεχνολογίες που αναμένεται να εισαχθούν στον τομέα τροφίμων είναι η έξυπνη συσκευασία, η βιοτεχνολογία, οι αισθητήρες και βιο-αισθητήρες, οι ΤΠΕ με εμφαση στα συστήματα RFID (Radio Frequency Identification- ταυτοποίηση μέσω ραδιοσυχνοτήτων).
Μία κύρια εφαρμογή των ΟΗ είναι στην Έξυπνη Συσκευασία Τροφίμων, η οποία μπορεί να εισάγει καινοτομία στα τρόφιμα και στα ποτά. Μερικές από τις πιθανές εφαρμογές είναι:
11 Αισθητήρες που καταγράφουν τη φρεσκάδα των προϊόντων, για την ανίχνευση οξυγόνου ή υγρασίας εντός του τροφίμου ή ποτού και την αλλοίωση ενός προϊόντος.
12 Δείκτες που σχετίζονται με την ημερομηνία λήξης των προϊόντων, την ανίχνευση ανάπτυξης μικροοργανισμών εντός του προϊόντος και την καταγραφή της ωρίμανσης ενός προϊόντος

Οι υψηλές προοπτικές στην έξυπνη συσκευασία τροφίμων αποτυπώνεται και από τη δυναμική της αγοράς που προβλέπει ότι η αγορά της έξυπνης συσκευασίας αναμένεται να ανέλθει στα 11δις € στο τέλος του 2014 [NanoMarkets]. Παράλληλα η παγκόσμια αγορά για τα υλικά ενθυλάκωσης αναμένεται να ανέλθει στα 2δις € το 2016, σε σύγκριση με τα 465εκατ. € το 2009. Οι κυριότερες εφαρμογές των υλικών φραγμού είναι για την ενθυλάκωση ηλεκτρονικών, ηλεκτρικών ειδών και κυρίως τροφίμων. [Pira International]

2.2. Ενέργεια, Ενεργειακές Τεχνολογίες & Υλικά
Η επάρκεια σε ενεργειακούς πόρους και ορυκτές πρώτες ύλες ήταν και είναι βασικός παράγοντας της ανάπτυξης και της ευημερίας όλων των προηγμένων κρατών. Για κάποια δε από αυτά και για συγκεκριμένες ιστορικές συγκυρίες, τα στοιχεία αυτά έπαιξαν πρωταρχικό ρόλο στην εγκαθίδρυση της ισχύος τους (π.χ. η ανάπτυξη των κεντρικών ευρωπαϊκών αυτοκρατοριών και της Μ. Βρετανίας κατά τη βιομηχανική εποχή).
Σε κάθε περίπτωση, στο πλαίσιο της παγκοσμιοποιημένης οικονομίας της σημερινής εποχής, τα στοιχεία αυτά εξακολουθούν να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο για την ανάπτυξη των κρατών και την ανταγωνιστικότητα τους.
Η πατρίδα μας έχει αναγνωριστεί ως σημαντική περιφέρεια της ΕΕ όσον αφορά τον ορυκτό πλούτο. Μεγάλο μέρος του δυναμικού αυτού απαντάται στη Β. Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Περιφέρεια της Κεντρικής Μακεδονίας, πράγμα που επιβάλλει την αξιοποίησή του, τόσο στο πλαίσιο ανάταξης της χώρας όσο και στην ισχυροποίησής της στο διεθνές στερέωμα τόσο οικονομικά όσο και γεωπολιτικά.

Υδρογονάθρακες
Η περιφέρεια μπορεί να παράξει ενέργεια από συμβατικές πηγές εφ’ όσον φιλοξενεί στο υπέδαφός της ένα ανεκμετάλλευτο μέχρι στιγμής κοίτασμα φυσικού αερίου στην Επανομή (αρχική εκτίμηση χωρητικότητας περίπου 2 εκατομμύρια κυβικά μέτρα). Επίσης υπάρχουν ενδείξεις για ανεύρεση κοιτασμάτων υδρογονανθράκων στο Θερμαϊκό κόλπο, όπου έχουν προηγηθεί έρευνες με ελπιδοφόρα αποτελέσματα, αλλά και στον κόλπο του Ορφανού, ο οποίος αναγνωρίζεται γεωλογικά ως περιοχή με προδιαγραφές για ύπαρξη κοιτασμάτων. Αναμένεται μάλιστα σύντομα η προκήρυξη της παραχώρησης των δύο αυτών περιοχών για έρευνα υδρογονανθράκων και αν αυτή ευοδωθεί για εκμετάλλευση.
Οι έρευνες αυτές πρέπει να ενταθούν γιατί η ανακάλυψη κοιτασμάτων μπορεί να αλλάξει σημαντικά τις επενδυτικές και αναπτυξιακές προτεραιότητες.

Γεωθερμία
Η περιεχόμενη θερμική ενέργεια ενός γεωθερμικού πεδίου εκφράζεται από την ενθαλπία η οποία μπορεί να θεωρηθεί χοντρικά ως ανάλογη της θερμοκρασίας. Η περιφέρεια διαθέτει σοβαρό γεωθερμικό δυναμικό χαμηλής και μέσης ενθαλπίας, η αξιοποίηση του οποίου μπορεί να γίνει άμεσα για τη βελτίωση και αύξηση της αγροτικής παραγωγής (θέρμανση θερμοκηπίων, ξήρανση αγροτικών προϊόντων και υδατοκαλλιέργειες). Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί για τον κλιματισμό κοινωφελών μονάδων (νοσοκομεία, κλειστά γυμναστήρια, δημόσια κτήρια κ.λ.π.) ή για τον κλιματισμό ιδιωτικών κτηρίων. Παράλληλα, μπορεί να παραχθεί ηλεκτρική ενέργεια από ρευστά μέσης και χαμηλής ενθαλπίας, αν μετά από έρευνα αποδειχθεί ότι έχουν διαμορφωθεί και οι κατάλληλες γεωλογικές συνθήκες στις ιζηματογενείς λεκάνες της Μακεδονίας, οι οποίες παρουσιάζουν υψηλή γεωθερμική βαθμίδα. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η λεκάνη του Στρυμόνα, εκεί όπου βρίσκονται τα γνωστά πεδία του Σιδηροκάστρου, της Νιγρίτας και της Ηράκλειας Σερρών. Όμως, και η λεκάνη της Θεσσαλονίκης παρουσιάζει υψηλό δυναμικό.
Στην ΠΚΜ, παρά το ανεγνωρισμένα υψηλό γεωθερμικό δυναμικό, η εκμετάλλευση του είναι σε χαμηλό επίπεδο. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα, υποστήριξη των σχετικών επενδυτικών προγραμμάτων, ενημέρωση του κοινού και εισαγωγή πιο ευέλικτου θεσμικού πλαισίου.
Το κόστος μιας τέτοιας επένδυσης είναι σχετικά χαμηλό εφ’ όσον η κατασκευή των κατάλληλων θερμοκηπίων μπορεί να γίνει με περίπου 70000 € ανά στρέμμα, ενώ μια γεώτρηση μικρότερη των 300 μέτρων παραδίδεται έτοιμη προς παραγωγή έχοντας κοστίσει περίπου 200 € ανά μέτρο (η τιμή αυτή αυξάνεται σε 250-300 € ανά μέτρο για γεωτρήσεις μέχρι 500-700 μέτρα). Για να δοθεί ένα μέτρο των τεράστιων δυνατοτήτων εκμετάλλευσης του γεωθερμικού δυναμικού της περιφέρειας, αναφέρεται ενδεικτικά ότι μια μέση παραγωγική γεώτρηση αποδίδει 100 m3/h και αν η θερμότητα των γεωθερμικών ρευστών κατεβεί κατά 300 C, πράγμα συνηθισμένο, τότε αποδίδονται 3,5-4 MW, ενώ χρειαζόμαστε περίπου 1 MW ανά 8 στρέμματα θερμοκηπίου.
Σε πολύ χαμηλό επίπεδο βρίσκεται και η εκμετάλλευση της «αβαθούς γεωθερμίας», η οποία αναφέρεται σε θερµοκρασίες γεωλογικών σχηµατισµών, υπογείων και επιφανειακών ρευστών μικρότερες από 25ο C. Η «αβαθής γεωθερµία» (100 έως 150 μέτρα βάθος) χρησιμοποιείται για τον κλιματισμό κτηρίων και θέρμανση μικρών οικογενειακών θερμοκηπιακών μονάδων σε περιοχές όπου δεν υπάρχει γεωθερµικό δυναµικό. Η εφαρμογή της είναι πολύ αναπτυγμένη στην Ευρώπη αλλά έχει αργοπορήσει στην πατρίδα μας. Για παράδειγμα, η εγκατεστημένη ισχύς σε γεωθερµικές αντλίες θερμότητας στην Ελβετία είναι περισσότερο από 1.000 MW, ενώ στη χώρα μας εκτιμάται περίπου σε 90 MW.

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ)
Ένας από τους πλέον αναπτυσσόμενους τεχνολογικούς τομείς είναι ο τομέας των ΑΠΕ και των Υλικών που σχετίζονται με αυτά. Η περίπτωση των συμβατικών Φωτοβολταικών (ΦΒ) είναι μια από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις με εφαρμογή στην ενεργειακή ανεξαρτησία κτιρίων και διαφόρων τύπων εγκαταστάσεων. Το κόστος δε της παραγωγής και εγκατάστασης τους έχει μειωθεί περισσότερο από 60% σε σχέση με το 2011. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος εγκατάστασης και χρήσης της ενέργειας των ΦΒ πλησιάζει πλέον το κόστος της ενέργειας που παρέχεται από την ΔΕΗ. Εάν αυτό συνδυαστεί με την ύπαρξη στην Ελλάδα Τεχνολογικών και Παραγωγικών φορέων για την παραγωγή των κυψελών (Cells) και των πλαισίων (panels- modules), αλλά και παραγωγικών φορέων συναρμολόγησης, υποστήριξης και εγκατάστασης τους, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ενός δυναμικού καινοτομικού κλάδου. Επιπλέον, ο συνδυασμός τους με υβριδικές τεχνολογίες, όπως αιολική, βιοενέργεια κλπ και οι αυτόνομες εκτός δικτύου (off-grid) εγκαταστάσεις παραγωγής και διανομής (plants) δίνει νέες δυνατότητες.
Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι η παγκόσμια αγορά θα κινηθεί στην εγκατάσταση 20GW το 2013 και σε 60GW το 2019 με συνολικό κόστος ~ 30Β€. Βέβαια το μερίδιο της Ελλάδας μπορεί να είναι κυρίως στην εγκατάσταση και λιγότερο στην παραγωγή των κυψελών και των υλικών.
Όσον αφορά τα Οργανικά Φωτοβολταικά (ΟΦΒ), η Ελλάδα διαθέτει σήμερα την Τεχνολογία όσο λίγα κράτη στον κόσμο και έχουν ήδη αναπτυχθεί επιχειρηματικές και παραγωγικές πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση. Πρέπει να σημειωθεί ότι η συμβολή των οργανικών ηλεκτρονικών (ΟΗ) στο πεδίο της ενέργειας σχετίζεται τόσο με την ανάπτυξη των ΟΦΒ, όσο και των Υλικών που χρησιμοποιούνται σε αυτά. Ενδεικτικές της δυναμικής του εν λόγω πεδίου είναι οι προβλέψεις για άνοδο της παγκόσμιας αγοράς των ΟΦΒ από το 1 Β€ το 2013, στα 9 Β€ το 2023. [ IDTechEx 2013]. Επιπλέον οι πωλήσεις των οργανικών υλικών για τα ΟΦΒ θα αναρριχηθούν από 40 εκατ. € το 2013 και σε 370 εκατ. € το 2015 [NanoMarkets]
Η εκμετάλλευση του Αιολικού δυναμικού στην περιφέρεια είναι επίσης χαμηλή ενώ θα μπορούσε να συνεισφέρει σημαντικά στις ενεργειακές ανάγκες της ΠΚΜ και ιδιαίτερα όπως ήδη αναφέρθηκε να συνδυαστούν με τις άλλες μορφές ΑΠΕ.

2.3 Περιβάλλον & Διαχείριση Αποβλήτων

2.4 Η Τεχνολογία και Καινοτομία στην Υγεία και τον Υγειονομικό Τουρισμό
Υπάρχουν όλες οι απαραίτητες δυνατότητες για την ανάπτυξη του τουρισμού υγείας στην περιοχή της Κ. Μακεδονίας, αλλά είναι απαραίτητο να γίνουν οι επιπρόσθετες ενέργειες που αναφέρονται στη συνέχεια:

Επιθετική Εμπορική Πολιτική
Η Ελλάδα γενικά δεν αποτελεί φθηνό προορισμό για διακοπές υγείας. Επομένως η πρώτη ενέργεια που πρέπει να γίνει είναι να υιοθετηθεί η συνήθης πρακτική κατά την τοποθέτηση ενός προϊόντος (νέου ή υπάρχοντος) σε νέα αγορά, δηλαδή να ακολουθηθεί «Επιθετική Εμπορική Πολιτική».
Η επιθετική αυτή τιμολόγηση αφορά τις μονάδες υγείας αλλά και τα ξενοδοχεία, με τα οποία θα κληθούν να φτιάξουν πακέτα από κοινού που να περιλαμβάνουν τα πάντα (all inclusive). Οι γενικότερες συνθήκες είναι ευνοϊκές για μια τιμολόγηση αυτού του τύπου, εξαιτίας της ραγδαίας μείωσης του εργατικού κόστους στη χώρα μας (-22% ως -32%), αλλά και της μείωσης των αμοιβών των ελεύθερων επαγγελματιών υγείας κατά την τελευταία τριετία. Επιπλέον, μπορεί να συνδυαστεί αυτή η μείωση του κόστους, με τη δημιουργία ελκυστικών πακέτων εκτός της αιχμής της τουριστικής περιόδου σε συνέργεια με τα ξενοδοχεία,.

Ευνοϊκή Φορολογική Πολιτική
Ο Τουρισμός Υγείας πρέπει να θεωρείται μια καθαρά εξαγωγική διαδικασία. Έχει την ιδιαιτερότητα του τουριστικού προϊόντος, δηλαδή η κατανάλωση του γίνεται κατά την παραγωγή του, με παρουσία του καταναλωτή και δεν αποθηκεύεται. Όμως ο ασθενής-τουρίστας που δέχτηκε τις υπηρεσίες υγείας με θετική κατάληξη, θα μεταφέρει τα ευνοϊκά της αποτελέσματα στη χώρα του, ενώ θα έχει αφήσει τα χρήματα του στη χώρα προορισμού.
Κατά συνέπεια θεωρούμε ότι ειδικά για τους αλλοδαπούς ασθενείς που έρχονται στη χώρα μας με σκοπό τη λήψη υπηρεσιών υγείας, το κράτος θα πρέπει να προνοήσει την επιστροφή Φ.Π.Α. στους παρόχους των Υπηρεσιών Τουρισμού Υγείας, όπως θα έκανε σε κάθε εξαγωγική επιχείρηση.
Ακόμη και αν το μέτρο εφαρμόζεται για να μην επιβαρυνθεί ο καταναλωτής με Φ.Π.Α. και στις δύο χώρες (στην περίπτωση του ασθενή-τουρίστα, αυτό δεν μπορεί να συμβεί), πιστεύουμε ότι η συγκεκριμένη δραστηριότητα πρέπει να εξαιρεθεί του Φ.Π.Α., όπως συμβαίνει στα δημόσια νοσοκομεία, αλλά και στην παροχή πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας στις ιδιωτικές μονάδες Υγείας. Άλλωστε ο Φ.Π.Α., επιβλήθηκε στην ιδιωτική δευτεροβάθμια φροντίδα υγείας, μόλις το 2011 και ανέρχεται σε ποσοστό 13%. Αν κι αυτό δεν είναι εφικτό, στις δύσκολες δημοσιονομικά ημέρες που περνά η πατρίδα μας, τότε προτείνουμε τη μετάταξη του ΦΠΑ των υπηρεσιών μας προς αλλοδαπούς ασθενείς, από 13% στο 6,5%.
Πιστοποίηση Μονάδων Υγείας
Οι Μονάδες Υγείας, αλλά και οι Ξενοδοχειακές Μονάδες της περιοχής, πρέπει τάχιστα να προχωρήσουν σε πιστοποίηση τους από διεθνείς οργανισμούς, αξιοποιώντας ακόμη και τα Ευρωπαϊκά προγράμματα για τη διαδικασία αυτή, η οποία σημειωτέον ότι είναι χρονοβόρα. Θα μπορούσε όμως προσωρινά, να αναληφθεί πρωτοβουλία από την Ελληνική πολιτεία, για τη δημιουργία μητρώου αδειοδοτημένων, νομίμως λειτουργούντων Μονάδων Υγείας, για την πραγματοποίηση επεμβάσεων και θεραπειών.
Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας πιστοποίησης όμως, σε συνδυασμό με την επιθετική εμπορική πολιτική, με την ευνοϊκή φορολογική πολιτική και όλα τα πλεονεκτήματα της περιοχής, μπορεί να δημιουργηθεί μια πεποίθηση στους υποψήφιους ασθενείς-τουρίστες ότι τα χρήματά τους αξιοποιήθηκαν με τον καλύτερο τρόπο (value for money).

Προβολή των δυνατοτήτων της Κ. Μακεδονίας.
Πρέπει να δημιουργηθεί θετική εικόνα του τουρισμού υγείας της περιοχής, με προβολή των τοπικών Μονάδων Υγείας στο εξωτερικό μέσω διαδικτύου, ΜΜΕ, τουριστικών εκθέσεων, κλπ. Αναλυτικότερα, επιβάλλεται η συμμετοχή μας, ως περιοχή, σε όλες τις εκθέσεις τουρισμού με έμφαση στον τουρισμό υγείας, η δημιουργία πολύγλωσσων εντύπων προβολής της πόλης και της περιοχής γενικότερα, με αναφορά στην προσφορά των ιατρικών υπηρεσιών, το οποίο θα διανέμεται σε όλες τις διεθνείς εκθέσεις τουρισμού, στους χώρους υποδοχής των τουριστών, στα γραφεία του ΕΟΤ και τις πρεσβείες στο εξωτερικό.
Είναι προφανές ότι επιβάλλεται η ένταξη του τουρισμού υγείας στη διαφημιστική καμπάνια του ΕΟΤ και του υπουργείου Τουρισμού, καθώς και η ένταξη στα Ευρωπαϊκά προγράμματα, για τη χρηματοδότηση συμμετοχής σε εκθέσεις και όλων των άλλων αναγκαίων δράσεων, τόσο των Μονάδων Υγείας, όσο και των Ξενοδοχειακών.
Προτάσεις Ανάπτυξης Υποδομών.
Κατά την άποψη μας, νέες Ιδιωτικές κλινικές δεν χρειάζονται. Απαιτείται όμως εκσυγχρονισμός των υπαρχόντων και η άνευ χρονοτριβής πιστοποίηση τους. Οι υπάρχουσες υποδομές θεωρούνται ικανοποιητικές για να προσελκύσουν ασθενείς-τουρίστες. Αν πρέπει να δημιουργηθούν ή να ενισχυθούν υποδομές, αυτές είναι:
1 Κέντρα θαλασσοθεραπείας στα ξενοδοχεία, ίσως και σε κάποιες Μονάδες Υγείας.
2 Ανεξάρτητα κέντρα φυσικής ιατρικής & αποκατάστασης, κατά την άποψη μας υπάρχουν αρκετά και σύγχρονα στην περιοχή και δεν χρειάζονται άλλα. Αυτό που ίσως πρέπει να ενισχυθεί είναι τα εσωτερικά τέτοια τμήματα των ιδιωτικών κλινικών ή νοσοκομείων.
3 Δημιουργία κέντρων παροχής εξειδικευμένων ιατρικών υπηρεσιών, όπως Εξωσωματικής Γονιμοποίησης ή Οφθαλμιατρεία κλπ., ή αντίστοιχα η δημιουργία τέτοιων εσωτερικών τμημάτων κλινικών.
4 Κέντρα γηριατρικών υπηρεσιών, που δεν υπάρχουν εξειδικευμένα στην περιοχή. Θα πρέπει να είναι σύγχρονα και να μπορούν να υποστηρίξουν ηλικιωμένους πολίτες αλλοδαπούς, που επιθυμούν να ταξιδέψουν στην Ελλάδα, με την κατάλληλη ιατρική και νοσηλευτική υποστήριξη.
5 Προσαρμογή κυρίως και κατά δεύτερο λόγο δημιουργία Ξενοδοχειακών Μονάδων, προσαρμοσμένων τόσο από άποψη υποδομών, όσο και υπηρεσιών και εκπαίδευσης προσωπικού, στο να φιλοξενήσουν ασθενείς-τουρίστες.
6 Κέντρα απεξάρτησης από ουσίες σε περιοχές που αποδέχονται τέτοιες δραστηριότητες.

Προτάσεις Ανάπτυξης Υπηρεσιών.
Οι υπηρεσίες που είναι απαραίτητο να δημιουργηθούν ή ενισχυθούν στην περιοχή, είναι στην πρώτη θέση η Φυσική και Ιατρική Αποκατάσταση. Στη δεύτερη θέση κατατάσσεται η πλαστική χειρουργική, ενώ την τρίτη θέση καταλαμβάνει η θαλασσοθεραπεία.
Να δοθεί ιδιαίτερη βαρύτητα στην ενίσχυση εξειδικευμένων ιατρικών πράξεων, στο πλαίσιο της προσέλκυσης ασθενών – τουριστών, οι οποίες είναι:
7 Πλαστική χειρουργική
8 Φυσική και Ιατρική Αποκατάσταση
9 Νεφρολογικές πράξεις – Αιμοκάθαρση

Αναμενόμενα Οφέλη για την Περιοχή
Παρά το ότι δεν είναι δυνατό να υπάρξουν ασφαλείς προβλέψεις για τα έσοδα που μπορεί να αποφέρει ο τουρισμός υγείας, εκτιμάται ότι ένας ρεαλιστικά αισιόδοξος μεσοπρόθεσμος στόχος (3 – 4 έτη) για όλη την Ελλάδα, είναι να έρχονται 100.000 ασθενείς το χρόνο, που να δαπανούν κατά μέσο όρο 4.000 € ο καθένας. Μία επίσης ρεαλιστική πρόβλεψη είναι ότι αυτή η δαπάνη θα κατανέμεται κατά 3.000 € σε ιατρικά έξοδα και κατά 1.000 € σε ξενοδοχειακά και συναφή. Έτσι, συνολικά θα εισρέουν 400 εκατομμύρια €, ετήσια. Μακροπρόθεσμα, σε βάθος δεκαετίας και υπό προϋποθέσεις, ο στόχος θα είναι το ποσό αυτό να πενταπλασιαστεί. Εκτιμάται, ότι η ΠΚΜ, μπορεί να διεκδικήσει επάξια το 30% της δραστηριότητας αυτής.
Μια αύξηση του ρεύματος των τουριστών υγείας στην περιοχή, θα είχε άμεση επίπτωση στην άμεση ρευστότητα των Μονάδων Υγείας κυρίως, αλλά και των Ξενοδοχειακών Μονάδων. Είναι γνωστή η χρηματοοικονομική ασφυξία που αντιμετωπίζουν οι Μονάδες Υγείας, από την μακρόχρονη καθυστέρηση αποπληρωμής των οφειλών του Ε.Ο.Π.Υ.Υ., σε συνδυασμό με τη μείωση των εισοδημάτων των κατοίκων της περιοχής, που καθιστά επαχθέστερη την επιλογή των ιδιωτικών Μονάδων Υγείας για τα θέματα υγείας τους. Ακόμα και οι δημόσιες Μονάδες Υγείας θα μπορούσαν με έσοδα από ασθενείς-τουρίστες, να καλύψουν τμήμα των ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεων τους ή να χρηματοδοτήσουν ανάγκες τους, για τις οποίες δεν μπορούν εύκολα να βρουν πόρους.
Οι Ξενοδοχειακές Μονάδες ήταν από τους κερδισμένους το καλοκαίρι του 2013. Στο πλαίσιο των αναπτυξιακών επενδύσεών τους, θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν την ανάπτυξη του τουρισμού υγείας, αποκτώντας ενεργό ρόλο και στηρίζοντας της Μονάδες Υγείας της Περιοχής.
Τέλος, τέτοιου είδους συνέργειες, καθώς και η επιτυχημένη προσέλκυση ασθενών από το εξωτερικό, θα βελτίωνε το επενδυτικό κλίμα, με άμεσο αποτέλεσμα, τουλάχιστον οι εισηγμένες στο χρηματιστήριο σχετικές επιχειρήσεις, να απολαύσουν αύξηση των τιμών των μετοχών τους. Επακόλουθο της αύξησης της κεφαλαιοποίησης τους θα ήταν και η αντίστοιχη αύξηση της χρηματοδότησης τους.

2.5 Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ)
Ο στόχος είναι η ευφυής (smart), βιώσιμη (sustainable) και χωρίς αποκλεισμούς (inclusive) ανάπτυξη (προτεραιότητες Europe 2020), με εξειδίκευση στην ΠΚΜ.
Το πλεονέκτημα της ΠΚΜ σε σύγκριση με πολλές άλλες είναι η συγκέντρωση ανθρώπινου δυναμικού (Πανεπιστήμια, ΤΕΙ, Ερευνητικά Κέντρα, Εταιρείες πληροφορικής, Τεχνόπολις, ΑΖΚ, ομάδες θερμοκοιτίδων, κτλ). Από την άλλη μεριά, οι μεγάλες εταιρείες τηλεφωνίας ή πληροφορικής φαίνεται να έχουν σχέδια εθνικής εμβέλειας, αλλά μπορούν να τα εξειδικεύσουν ως προς την ανάπτυξη της Κ. Μακεδονίας.
Οι αναπτυξιακές δράσεις που μπορούν να υποστηριχθούν είναι:

Ψηφιακές Υποδομές και Υπηρεσίες
10 Συμπλήρωση των ψηφιακών υποδομών (ασύρματα, οπτικά δίκτυα, χαλκός) ώστε να συγκλίνουμε με τις ευρωπαϊκές μεγαλουπόλεις.
11 Ενεργός ρόλος της αυτοδιοίκησης ώστε να προσφερθούν ψηφιακές υπηρεσίες στους πολίτες όπως σε ώριμες ψηφιακές πόλεις του εξωτερικού (εφαρμογές κυρίως ελεύθερου λογισμικού).
12 Στην περιφέρεια έχουν επενδυθεί αρκετά χρήματα σε υποδομές οπότε απαιτείται τώρα καλύτερος σχεδιασμός απόδοσης και εκμετάλλευσης, ώστε να βάλουμε ως στόχο την «Έξυπνη Περιφέρεια». Οι δράσεις αυτές θα πρέπει να συνοδευτούν με κατάρτιση πολιτών και διαρκή υποστήριξη μέσω σημείων εξυπηρέτησης –π.χ. μέσω ΚΕΠ.

Με μια πρώτη εκτίμηση σε σύντομο χρονικό διάστημα μπορεί να επιτευχθεί ικανοποιητική αναβάθμιση υποδομών με μέτρια οικονομική επιβάρυνση.

Εφαρμογές πληροφορικής
Δημιουργία συνεταιρισμών/συμπράξεων (clusters) των πολύ μικρών εταιριών πληροφορικής ώστε να σημιουργηθεί ανταγωνιστικό προϊόν σε εφαρμογές πολυμέσων. Η πληροφορική είναι «οριζόντιος πόρος», μπορεί να στηρίξει όλες τις δράσεις στην περιφέρεια:
13 δίκτυα αισθητήρων για περιβαλλοντικές ή αγροτικές δράσεις ή δράσεις υγείας, κτλ. (Διαδίκτυο Οντοτήτων-Internet of things).
14 εφαρμογές διαδικτυακού λογισμικού (πλατφόρμες) για ηλεκτρονική διακυβέρνηση, εκπαίδευση, επιχειρηματικές δράσεις κτλ
15 εφαρμογές σε εξυπνες κινητές συσκευές (ηλεκτρονικό εμπόριο, διαφήμιση, παιχνίδια, πολιτισμός, εντοπισμός οντοτήτων, κτλ)
Οι παραπάνω δράσεις μπορούν να αρχίσουν άμεσα ανεξάρτητα από τη χρηματοδότηση. Κρίσιμος παράγοντας είναι το υψηλό επίπεδο τεχνογνωσίας.

Τεχνολογίες Μικρο & Νανο- Ηλεκτρονικής, Φωτονικής και Οργανικών Ηλεκτρονικών
Οι ΤΠΕ μπορούν να αποτελέσουν επίσης μοχλό ανάπτυξης για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της Βιομηχανίας της Ηλεκτρονικής, Φωτονικής, Φωτισμού, Ρομποτικής, Διαφήμισης και αισθητικής χώρων . Μερικά παραδείγματα νέων και μελλοντικών εφαρμογών ΤΠΕ είναι:
16 Τα Ρομποτικά συστήματα για τη Βιομηχανική παραγωγή,
17 Τα Ευφυή Ενσωματωμένα συστήματα ανίχνευσης διαφόρων λειτουργιών π.χ. της ατμοσφαιρικής ρύπανσης,
18 Οι εφαρμογές Διάχυτης Νοημοσύνης κ.α.
19 Οι Αισθητήρες και Βιο-αισθητήρες, τα RFID και Επικοινωνιακά συστήματα βασισμένα στα συμβατικά ηλεκτρονικά και τα ΟΗ,
20 Τα OTFTs και η ολοκλήρωση τους με άλλα ΟΗ συστήματα και Υποστήριξη της Ενεργειακής και Επικοινωνιακής αυτονομίας ,
21 Τα OLEDs για Φωτισμό, Οθόνες, Διαφήμιση, Αισθητική χώρων και ρούχων, ένδυσης και μόδας.

2.6 Εφαρμογές των Νέων Τεχνολογιών Και Καινοτομιών στον Τουρισμό, τον Πολιτισμό και την Εκπαίδευση
Στην Περιφέρεια κεντρικής Μακεδονίας, με το πλούσιο πολιτιστικό της απόθεμα στην προϊστορική, ελληνιστική και βυζαντινή περίοδο, υπάρχει πληθώρα σημαντικών αρχαιολογικών, θρησκευτικών χώρων και τουριστικών περιοχών, και υπάρχει μεγάλο περιθώριο υποστήριξης και προβολής τους με εφαρμογές ΤΠΕ.
Η τουριστικές επιχειρήσεις θα πρέπει να ενθαρρυνθούν να χρησιμοποιήσουν νέες τεχνολογίες όχι μόνο για προβολή προορισμών αλλά και για την απλοποίηση και την μείωση κόστους διαχείρισης των εργασιών τους (ενιαία συστήματα κρατήσεων, συνδυασμένες προσφορές εστίασης, μεταφοράς, καταλυμάτων, εκδηλώσεων κτλ).
Παράλληλα, από τις απλές εφαρμογές ΤΠΕ θα πρέπει να οδηγηθούμε σε πιο ολοκληρωμένες θεματικές πλατφόρμες: πχ. προβολή, δρόμων κρασιού, ενοποιημένων αρχαιολογικών χώρων, θρησκευτικών διαδρομών, ιστορικών διαδρομών, με ταυτόχρονη δυνατότητα εικονικών μουσείων, εκθέσεων και προβολή προϊόντων που να οδηγεί σε διαδικτυακές πωλήσεις (e-shopping) κτλ. Επίσης εφαρμογές σε έξυπνα κινητά που να παρέχουν ξεναγήσεις και δυνατότητα σύνδεσης με πληροφοριακό υλικό όταν ο επισκέπτης εντοπισθεί σε αξιοθέατα της περιοχής.
Με τον ίδιο τρόπο δημιουργούνται διαδραστικές εφαρμογές για τον πολιτισμό. Επίσης εξειδικευμένο υλικό μπορεί να διατεθεί για έρευνα σε ειδικές εκπαιδευτικές και ερευνητικές ομάδες (λαογραφικά εκθέματα, εκθέματα μουσείων για έρευνα από απόσταση).
Στην εκπαίδευση πολύ σημαντική εφαρμογή είναι τα δωρεάν διαδικτυακά μαθήματα, για ενήλικες, ή οι εκπαιδευτικές εφαρμογές σε περιβάλλον παιχνιδιών για μικρότερες ηλικίες. Υπάρχει τεχνογνωσία ΤΠΕ σε εταιρείες, υπάρχει και το επιστημονικό δυναμικό για το περιεχόμενο των εφαρμογών οπότε μπορεί να δημιουργηθεί και σύμπραξη (cluster) για προϊόντα εκπαίδευσης και ψυχαγωγίας στην περιφέρεια.
Ο σχεδιασμός σωστής στρατηγικής, κατευθύνσεων και προϊόντων απαιτεί και τις ανάλογες κανονιστικές παρεμβάσεις για την ενεργοποίηση της συνέργειας του πολιτισμού με την ανοιχτή οικονομία του τουρισμού όπως π.χ. η εκκαθάριση των πνευματικών δικαιωμάτων του πολιτιστικού αποθέματος, η αυτοδιαχείριση πολιτιστικών συναντήσεων (venues), οι πλατφόρμες και τα σύμφωνα συνεργασίας, τα μοντέλα ΣΔΙΤ για τις πολιτιστικές και δημιουργικές βιομηχανίες.

3. Οριζόντιες Δράσεις Ενίσχυσης των Τεχνολογικών και Καινοτομικών Πρωτοβουλιών
I. Χρηματοδοτικό Πλαίσιο ενίσχυσης των Επενδυτικών Δραστηριοτήτων
II. Μορφές Σύγχρονων Χρηματοδοτικών Εργαλείων (π.χ. Venture Capitals)
III. Δράσεις ενίσχυσης της συνέργιας και συνεργασίας των επιλεγμένων προτεραιοτήτων μ ε τις αντίστοιχες οριζόντιες προτεραιότητες (ΤΠΕ και νέες τεχνολογίες με Τουρισμό και Εκπαίδευση) μεταξύ φορέων και οργανισμών
IV. Ενίσχυση της Συνεργασίας της τοπικής Βιομηχανίας και Παραγωγής με τα Ερευνητικά Ιδρύματα:
1 Συνεργατικά Έργα τεχνολογίας και Καινοτομίας
2 Υποτροφίες Διατριβών κυρίως σε μεταπτυχιακό και διδακτορικό επίπεδο
3 Πολιτικές Ενίσχυσης της μεταφοράς τεχνολογίας (Technology Transfer)
4 Υποβολή και Υποστήριξη Ευρεσιτεχνιών (Patents)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s