ΔΗΜΟΣΙΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗ-ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ-ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ

Το ΠΑΣΟΚ σήμερα καταθέτει τη δική του πρόταση- πλαίσιο για το Νέο Κράτος, την Ελληνική Κοινωνία, τα Κόμματα και τους Κοινωνικούς Φορείς, για έναν πυκνό, υπεύθυνο και ουσιαστικό διάλογο. Διάλογο που θα οδηγήσει σε μεγάλες συναινέσεις και άμεση εφαρμογή του Μεσοπρόθεσμου Σχεδίου που θα συμφωνηθεί.
Το  Ελληνικό Κράτος, ο μεγάλος ασθενής, ήταν το επίκεντρο δημιουργίας των καταστροφικών ανισορροπιών στην οικονομία της χώρας μας και ο παράγοντας διαιώνισης και διόγκωσης τους.
Γι’ αυτό οι μεγάλες αλλαγές στο κράτος είναι η αναγκαία συνθήκη για την ταχύτερη έξοδο από την κρίση, την ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή.


Μικροκομματικές σκέψεις και ολιγωρίες δεν θα συγχωρεθούν από τους Έλληνες πολίτες.
Ο διάλογος με τους πολίτες δεν πρέπει να στηριχθεί στις συμβατικές αλήθειες και στα κατά συνθήκη ψεύδη του παρελθόντος.  Πρέπει να στηριχθεί στις αλήθειες που πονάνε όλους και κυρίως το πολιτικό σύστημα.  Τις αλήθειες που λυτρώνουν και ενώνουν την κοινωνία για το κοινό μέλλον.
Πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα γιατί το Ελληνικό Κράτος απέτυχε, παρά τις προσπάθειές από την ίδρυσή του τον 19ο αιώνα, να οργανωθεί στα δυτικά ορθολογικά  πρότυπα.
Σήμερα, ουσιαστική διέξοδο από την  κρίση μπορεί να δώσει μια νέα φιλοσοφία και δομή  του Εθνικού Κράτους.
Οι θεωρίες, ότι το εθνικό κράτος δεν χρειάζεται, ή δεν μπορεί, ή δεν πρέπει να έχει ουσιαστικό ρόλο στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, δεν ευσταθούν.  Πρέπει να επαναθεμελιώσουμε τις δημόσιες αξίες ενός νέου  Κράτους  Δικαίου και μιας αποτελεσματικής δημόσιας διοίκησης.
Πρέπει να αναπροσδιορίσουμε τις σχέσεις του  Εθνικού κράτους και τις σχέσεις του με τους υπερεθνικούς οργανισμούς και τις διεθνείς αγορές.
Πρέπει να δούμε πιο αποφασιστικά τα  θέματα ασφάλειας του κράτους και των πολιτών.
Το νέο  κράτος πρέπει να είναι ανταγωνιστικό και ταυτόχρονα κοινωνικό.
Στην πρότασή  μας για την νέα δομή του Κράτους και της  Δημόσιας Διοίκησης, προβλέπουμε  τρία διακριτά επίπεδα λειτουργίας (κυβέρνηση- δημόσια διοίκηση -φορείς υλοποίησης δημόσιων πολιτικών).
Σχέση Κράτους με Αποκεντρωμένη Διοίκηση, Αιρετές Περιφέρειες και Δήμους.
Σχέση κράτους με ιδιωτικό τομέα της οικονομίας και τους πολίτες.
Κίνητρα  υποστήριξης της δημιουργικότητας του δημοσίου υπαλλήλου για την επίτευξη συλλογικών στόχων.
Ο αποτελεσματικός συντονισμός του κυβερνητικού έργου, κατάργηση της πολυνομίας.
Διαβούλευση – συμμετοχική Δημοκρατία.
Κυβερνοχώρος και Δημόσια Διοίκηση.
Αποτελεσματική Δικαιοσύνη.
Το αίτημα του εκσυγχρονισμού  και εκδημοκρατισμού της δημόσιας διοίκησης, είναι διαχρονικό. Δυστυχώς όμως, ποτέ δεν αντιμετωπίστηκε με την ανάλογη σοβαρότητα από το πολιτικό σύστημα, τους κρατικούς λειτουργούς και την κοινωνία γενικότερα.
Η απαξίωση της δημόσιας διοίκησης, από το πολιτικό σύστημα, το συνδικαλιστικό κίνημα, αλλά και από ένα μεγάλο μέρος των δημοσίων υπαλλήλων, δεν είναι μόνο Ελληνικό φαινόμενο. Στη χώρα μας όμως έλαβε σχεδόν καταστρεπτικές διαστάσεις.
Δυσφημίστηκε το κράτος, η μεγαλύτερη ίσως κοινωνική καινοτομία νεωτερικής εποχής.
Αυτό συνέβη γιατί:
•    Οι πολιτικές ηγεσίας διαχρονικά, θεωρούσαν τη δημόσια διοίκηση όργανο διεκπεραίωσης των πελατειακών τους σχέσεων.
•    Η πλειοψηφία της κοινωνίας και ιδιαίτερα οι επιχειρηματικές τάξεις, από ιδρύσεως του Ελληνικού κράτους, την πίεζαν και την χρησιμοποιούσαν πολλές φορές σε συνεργασία με το πολιτικό σύστημα, για την προώθηση των ιδιοτελών συμφερόντων τους.
•    Στην  εποχή της παγκοσμιοποίησης, οι πιέσεις σε κάθε  κράτος, έγιναν ακόμη πιο μεγάλες. Κάθε αναφορά στις ηθικές αξίες που πρέπει να διέπουν τη δημόσια διοίκηση, όπως ισονομία, ισοπολιτεία, εντιμότητα, θεωρούνταν εμπόδια στην ανάπτυξη των αγορών και στην αποτελεσματικότητά της.
•    Η ίδια η δημόσια διοίκηση στην πλειοψηφία της, αποδέχθηκε ή ανέχτηκε τη διπλή διαπλοκή, αρκεί να εξυπηρετούνταν οι ατομικές επιλογές των στελεχών της.  Αυτό εμφανίστηκε, ιδιαίτερα στην εποχή της μαζικής επίθεσης του καταναλωτικού προτύπου, το οποίο εμπότισε τη συνείδηση και του δημοσίου υπαλλήλου, επιδιώκοντας την καταναλωτική ευημερία. Η εξέλιξη αυτή μείωσε το κύρους του δημόσιου λειτουργού, ως υπηρέτη του γενικού συμφέροντος.
Οι πελατειακές σχέσεις, το διαχρονικό πρόβλημα της χώρας.
Οι πελατειακές σχέσεις διαμόρφωσαν στην Ελληνική κοινωνία την κουλτούρα της ευκολίας, αφού οι κοινωνική και επαγγελματική επιτυχία δεν στηρίζεται κυρίως σε γνωστικά προσόντα και αξιοκρατικά κριτήρια, αλλά στη συμμετοχή στο δίκτυο της τοπικής ή ευρύτερης πατρωνίας.
Ο Έλληνας εξακολουθεί να μην εμπιστεύεται το γενικό, το αφηρημένο, τον άλλο πολίτη. Χαρακτηριστικό της έλλειψης εμπιστοσύνης, είναι ο τρόπος  στελέχωσης  των πολιτικών θέσεων της κρατικής διοίκησης και του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Το βασικό κριτήριο, πολλές φορές είναι η εμπιστοσύνη του πολιτικού προϊστάμενου και όχι η ικανότητα και το ήθος των προσώπων του επιλέγονται. Τα ίδια όμως ισχύουν και στον ιδιωτικό τομέα της οικονομίας, γι’ αυτό και κυριαρχείται σε μεγάλο βαθμό στις επιλογές των διευθυντικών στελεχών του από τις οικογενειακές σχέσεις, γεγονός που περιορίζει την ανάπτυξή του.
Το πρόβλημα υπάρχει και στις δύο πλευρές μιας πελατειακής σχέσης. Αναπαράγεται είτε γιατί ο πολιτικός και το κόμμα στο οποίο ανήκει πρέπει να συντηρηθεί, είτε γιατί  ο πολιτικός κουβαλάει τις παθογένειες της κοινωνικής ομάδας στην οποία ανήκει και η οποία τον βοήθησε σημαντικά να εκλεγεί ή να καταλάβει κάποιο πολιτικό θώκο.
•    Το Ελληνικό δημόσιο μέχρι 1979 ήταν μικρό σε σχέση με τα ευρωπαϊκά δεδομένα.
•    Η μεγάλη αύξησή του ξεκινάει από το 1980 και ολοκληρώνεται το 1990.
•    Το 1990 οι δημόσιες δαπάνες είναι 50,2% ως ποσοστό του ΑΕΠ στην Ελλάδα, ενώ ο αντίστοιχος μέσος όρος της Ε.Ε είναι 47,7%.
Εάν επικεντρωθούμε μόνο στο μέγεθος του κράτους δεν θα έχουμε καθαρή εικόνα. Το ελληνικό κράτος είναι υπερβολικά ακριβό σε σχέση με το εύρος και την ποιότητα των υπηρεσιών που προσφέρει. Δηλαδή θα μπορούσε να προσφέρει τις ίδιες υπηρεσίες με λιγότερους  πόρους ή αντιστρόφως με τους ίδιους πόρους θα μπορούσε να προσφέρει καλύτερες υπηρεσίες.
Με την έκρηξη της κρίσης η επιλογή ανάμεσα στις δύο απαντήσεις διαγράφηκε. Η περιστολή του κράτους και η δραστική μείωση των δαπανών του κυριάρχησε.
Τελικό συμπέρασμα είναι πως έχει σημασία το μέγεθος και το κόστος λειτουργίας ενός κράτους, το πιο σημαντικό όμως  είναι η παραγωγικότητά του και ιδιαίτερα όταν αυτή συγκρίνετε με την παραγωγικότητα των αναπτυγμένων χωρών της Ε.Ε.
Χαρακτηριστικά προβλήματα της Δημόσιας Διοίκησης είναι:
•    Η ελληνική δημόσια διοίκηση χτίστηκε και λειτουργεί με στόχο να τηρεί τις προβλεπόμενες διαδικασίες από τους νόμους, τους κανονισμούς και τις εγκυκλίους.  Δεν είναι δομημένη με βάση την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων σε συγκεκριμένο χρόνο.
•    Δεν υπάρχει σαφής επιμερισμός των ευθυνών, δηλαδή, ποια είναι  η αρμοδιότητα του καθένα και ποια η αποστολή του. Δεν υπάρχουν μηχανισμοί και κουλτούρα αξιολόγησης για το κατά πόσο, αλλά και πως παρήχθει το συγκεκριμένο έργο, αλλά και εάν το κόστος και ο χρόνος πραγματοποίησής τους είναι αυτά που αναφέρονται στις αρχικές συμβάσεις και στόχους.
•    Είναι ουσιαστικά ανύπαρκτος τόσο ο μηχανισμός των κινήτρων απόδοσης, όσο και των κυρώσεων στις παραβατικές συμπεριφορές.
Οι αποδοχές, οι εξελίξεις, οι μεταθέσεις είναι ουσιαστικά αποσυνδεδεμένες από τν απόδοση του υπαλλήλου.
Το παράδοξο είναι ότι ενώ το κοινοβούλιο ψηφίζει πολλούς νόμους, όπως υπερβολικά μεγάλος είναι και ο αριθμός αποφάσεων και ρυθμίσεων της εκτελεστικής εξουσίας, η χώρα μας παρουσιάζει μεγάλο κανονιστικό, ρυθμιστικό και ελεγκτικό έλλειμμα.
Το Κράτος Πρόνοιας, χωρίς σπατάλες και αδιαφανείς μεθοδεύσεις, θα πρέπει να έχει τους αναγκαίους πόρους, μέρισμα του εθνικού ετησίους παραγόμενου πλούτου, για να χρηματοδοτεί τους αποδεδειγμένα αδύναμους πολίτες και να τους βοηθά να επανενταχθούν στην παραγωγική και κοινωνική διαδικασία.
Το νέο κράτος πρέπει να είναι μικρό, αλλά με μεγάλη χωρητικότητα και ικανότητες.

Πρέπει να επαναοριοθετηθούν οι σχέσεις της πολιτικής ηγεσίας σε κάθε Υπουργείο με τη δημόσια διοίκηση, με τις εποπτευόμενες από αυτήν υπηρεσίες και φορείς υλοποίησης των δημόσιων πολιτικών.
Πρέπει στις σχέσεις πολιτικής ηγεσίας και εποπτευόμενων υπηρεσιών και φορέων να ενισχυθεί η πλευρά της δημόσιας διοίκησης και των εποπτευόμενων φορέων.
Η πολιτική ηγεσία χαράσσει τη στρατηγική, θέτει τους κεντρικούς στόχους της πολιτικής και εποπτεύει των υπηρεσιών.
Οι δημόσιες υπηρεσίες σε κάθε Υπουργείο σχεδιάζουν και προγραμματίζουν την υλοποίηση της κυβερνητικής πολιτικής και εποπτεύουν τους φορείς υλοποίησης των πολιτικών.
Οι φορείς υλοποίησης των δημόσιων πολιτικών, είτε είναι δημόσιες υπηρεσίες, είτε είναι Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου ή Ιδιωτικού Δικαίου, έχουν την αποκλειστική ευθύνη υλοποίησης των δημόσιων πολιτικών.
Κρίσιμη παράμετρος είναι η αναβάθμιση των μονάδων δημοσιονομικού ελέγχου και των υπηρεσιών ελέγχου των φορέων υλοποίησης των δημόσιων πολιτικών.

Σχέση Κράτους με Αποκεντρωμένη Διοίκηση, Αιρετές Περιφέρειες και Δήμους.
Ο ρόλος των κεντρικών υπηρεσιών των Υπουργείων πρέπει να είναι επιτελικός, εποπτικός, σχεδιαστικός και ελεγκτικός. Έργα και προγράμματα εθνικής εμβέλειας και σημαντικής διαπεριφερειακής διάστασης θα πρέπει να εκτελούντα από τις κεντρικές υπηρεσίες και φορείς του δημοσίου.
Όλα τα υπόλοιπα προγράμματα και έργα θα πρέπει να εκτελούνται από τις αιρετές περιφέρειες και τους δήμους. Οι αποκεντρωμένες διοικήσεις θα πρέπει να λειτουργούν και ως παρατηρητήρια εφαρμογής και αποτελεσματικότητας των τομεακών πολιτικών. Γι’ αυτό πρέπει να επανεξεταστούν και οι σχέσεις των περιφερειακών υπηρεσιών του κεντρικού κράτους με τις αποκεντρωμένες διοικήσεις.
Σημείωση: πρέπει να αξιολογηθεί ο ρόλος των αποκεντρωμένων διοικήσεων στα πλαίσια της μελλοντικής αναθεώρησης του Συντάγματος για να οριστικοποιηθεί η απόφαση εάν υπάρχει η αναγκαιότητα ύπαρξης τους μετά την αλλαγή του Συντάγματος ή όχι.
Παρ’ ότι με την ψήφιση και εφαρμογή του «Καλλικράτη» έχουν μεταφερθεί σημαντικές αρμοδιότητες και πόροι στις αιρετές περιφέρειες και στους νέους δήμους, παραμένουν σημαντικές εκκρεμότητες, όσο αφορά τη μεταφορά πρόσθετων αρμοδιοτήτων από το κεντρικό κράτους προς τους δήμους, όπως και αποσαφήνιση των σχέσεων αιρετής περιφέρειας και δήμων.

•    Νησιωτικοτητα
Σε όλες τις σχεδιαζόμενες δημόσιες πολιτικές, σε όλα τα κανονιστικά κείμενα (νόμους, προεδρικά διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις) και σε όλα τα εθνικά και τα συγχρηματοδοτούμενα επιχειρησιακά προγράμματα, να εισάγει τη «νησιωτικότητα» ως οριζόντια  πολιτική.

•    Να κατοχυρώσουμε την οικονομική αυτοδυναμία των περιφερειών στη νέα συνταγματική μεταρρύθμιση.
•    Το περιφερειακό συμβούλιο να αναβαθμιστεί σε όργανο  πολιτικής διαβούλευσης, να λαμβάνει τις σημαντικές αποφάσεις και να ελέγχει την Περιφερειακή Διοίκηση. Αυτό θα γίνει με την εξωμοίωση του κανονισμού λειτουργίας του με τον Κανονισμό της Βουλής.

Πρέπει να ενισχυθεί η αυτονομία της τοπικής αυτοδιοίκησης με αναμόρφωση του περιεχομένου και της διαδικασίας ελέγχου των αποφάσεων των ΟΤΑ. Ο έλεγχος θα πρέπει να γίνεται κυρίως σε μείζονος σημασίας θέματα (ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε τον Προϋπολογισμό, το Πρόγραμμα Τεχνικών Έργων, τους διαγωνισμούς και τις μεγάλες προμήθειες κτλ). Θέματα που αφορούν την καθημερινότητα και αποφάσεις ήσσονος σημασίας, τα οποία θα μπορούν να εξετάζονται από τη νομική υπηρεσία του δήμου. Έτσι θα απόσυμφωρηθούν οι υπηρεσίες ελέγχου από ένα μεγάλο όγκο εργασίας, που έχει κυρίως τυπικό- διεκπεραιωτικό  χαρακτήρα και θα μπορούν να επικεντρωθούν σε θέματα ουσίας, όπως οι  προληπτικοί και δειγματοληπτικοί.
Το Δημοτικό Συμβούλιο πρέπει να είναι το καθ’ ύλην αρμόδιο όργανο παραγωγής πολιτικής.  Οι δήμοι πρέπει να αποκτήσουν οικονομική αυτοτέλεια, επάρκεια και να εξυγιάνουν τα οικονομικά τους.  Στην τροποποίηση του Συντάγματος αυτό πρέπει να προβλέπεται με την άμεση είσπραξη  φόρων από τον Τοπική Αυτοδιοίκηση.  Πρέπει να συσταθεί η υπηρεσία ελέγχου και εποπτείας που θα αντικαταστήσει σε μεγάλο βαθμό τον έλεγχο της αποκεντρωμένης διοίκησης. Επανεξέταση του τρόπου επιλογής του Συνηγόρου του Πολίτη, γιατί μέχρι τώρα ουσιαστικά δεν έχει λειτουργήσει. Ενίσχυση της Επιτροπής Διαβούλευσης και πυκνότερες συνεδριάσεις αυτής.
Συνολική αξιολόγηση των υπηρεσιών και των δημοτικών επιχειρήσεων και ενίσχυση εκείνων που συμβάλλουν στην αναπτυξιακή και κοινωνική προσπάθειας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s